Deze avond vindt plaats in het kader van het Festival van de Gelijkheid en is een samenwerking tussen deBuren en Studium Generale. Tickets zullen beschikbaar worden gesteld via de website van Festival van de Gelijkheid, studenten kunnen gratis binnen.
Xan Koster, Wim Van Lacker en Camille Van Peteghem houden in drie mini-keynotes onze rechten tegen het licht. Waaruit bestaan die eigenlijk? Wie waarborgt ze? Ook in de praktijk? Op welke manieren staan ze vandaag de dag ter discussie? Hoe kan je ze kwijtraken? En hoe zorg je dat dat niet gebeurt?
De meeste mensen gaan ervan uit dat ze zelf beslissen over hun geld, zorg en dagelijks leven. Maar wat gebeurt er als anderen vinden dat je die beslissingen niet (meer) zelf kunt nemen? In Nederland en België bestaan systemen van wettelijke vertegenwoordiging, waarbij een ander bevoegd wordt om beslissingen voor jou te nemen. Vaak gebeurt dat vanuit bescherming en zorg. Maar wat betekent dit voor fundamentele rechten zoals autonomie, zelfbeschikking en gelijkheid? In deze keynote neemt Xan Koster je mee in de wereld van wettelijke vertegenwoordiging en vervangende besluitvorming. Aan de hand van voorbeelden uit de popcultuur en inzichten uit de mensenrechten onderzoekt Xan hoe dit systeem is ontstaan, welke aannames eraan ten grondslag liggen en waarom het internationaal steeds vaker ter discussie wordt gesteld.
Wanneer je er de populaire pers op naslaat, of naar roeptoeters op sociale media luistert, dan lijkt de Belgische welvaartsstaat wel een hangmat waarin het lekker toeven is. Het woordje ‘profitariaat’ is nooit ver weg, en politici rollen over elkaar heen om de toegang tot sociale bescherming alsmaar te verstrengen. Maar dat is niet de juiste weg. In zijn keynote toont Wim Van Lancker dat het niet-gebruik van sociale bescherming een veel groter probleem is. Iemand heeft recht op inkomensbescherming maar krijgt het niet. Het is het falen van een beleid dat zich vooral richt op het buikgevoel in plaats van de feiten. Maar het kan anders.
Camille Van Peteghem onderzoekt hoe het traditionele denken over de rechtsstaat steeds meer wankelt in een diverse en ongelijke samenleving. Of het nu gaat over ‘toestemming’ in het seksueel strafrecht of ‘haatspraak’ in het antidiscriminatierecht, juridische betekenisconflicten worden vaak beslecht met een beroep op objectieve feiten en neutrale rechters. Maar hoe realistisch zijn zulke idealen in een samenleving waarin mensen verschillende sociale ervaringen en posities innemen? En wie heeft er uiteindelijk baat bij dit discours? In haar keynote laat Van Peteghem zien hoe discussies over rechten onvermijdelijk ook altijd discussies zijn over macht, en nodigt ons uit om na te denken over de manieren waarop we die macht democratisch kunnen blijven bevragen.
Het nagesprek wordt in goede banen geleid door Heleen Debeuckelaere.
– Xan Koster werkt op het snijvlak van beleid en mensenrechten en heeft een scherp oog voor waar wetgeving en praktijk wringen met het VN-verdrag handicap en het sociale model. Die legt feilloos de vinger op die plekken, en maakt vervolgens inzichtelijk hoe het wél moet — en waarom dat vanuit mensenrechten noodzakelijk is. In diens werk combineert Xan strategisch denken met een lange adem: door zachte maar consistente druk, soms over jaren, weet die beweging te creëren rond fundamentele thema’s zoals het recht om eigen keuzes te maken en wettelijke vertegenwoordiging. Wat Xan typeert, is een bijna activistische nieuwsgierigheid: waarom doen we dingen zoals we doen — en kan het niet rechtvaardiger? Die vraag loopt als een rode draad door diens werk.
– Camille Van Peteghem is jurist, onderzoeker en geëngageerd schrijver op het kruispunt van recht, macht en identiteit. Ze is wetenschappelijk medewerker aan de KU Leuven en behaalde eerder een LL.M aan Yale Law School. In haar werk verkent ze de maatschappelijke verhalen die tussen de regels van het recht schuilgaan. Door vastgeroeste aannames los te wrikken, kritisch te bevragen en te vertalen naar het publieke debat, wil ze bijdragen aan een democratischer juridisch verhaal.
– Wim Van Lancker is professor sociaal werk en sociaal beleid bij het departement sociologie van de KU Leuven, verbonden aan de Research group on Social, Political and Population Change (ReSPOND). Hij onderzoekt de impact van de welvaartsstaat en het sociaal beleid op armoede en ongelijkheid in België en Europa, en hoe de grote uitdagingen van onze tijd daar een invloed op hebben.
– Heleen Debeuckelaere is een historicus van opleiding (Universiteit Gent) en binnenlandjournalist bij De Standaard. Ze woont en werkt in Brussel, waar ze schrijft over sociale ongelijkheid en justitie.
De Domzaal is de hoogste zaal van De Vooruit, vlak onder het dak en aan de voorkant van het gebouw. Als je via de inkomhal in de Sint-Pietersnieuwstraat Vooruit binnenwandelt, sla je onmiddellijk rechtsaf en ga je de trap op tot helemaal boven – de derde verdieping. Daar neem je de eerste deur rechts. Op het einde van de gang neem je de trap tot helemaal boven. Daar vind je de Domzaal. Er is een ruime lift die de domzaal op een vlotte manier toegankelijk maakt. Wie verdere vragen heeft over de toegankelijkheidsvoorzieningen, kan contact opnemen met de organisatie: helena.verheye@hogent.be. Meer info over de toegankelijkheid van de zaal.
