Jaargang 2011-2012

 

Geluk wordt bezongen, beschreven, in verzen uitgedrukt. De queeste naar geluk is des mensen. Het is van alle tijden, maar vandaag de dag lijkt de drang naar geluk groter dan ooit. Geluk is niet langer een universeel verlangen of een individuele lotsbestemming maar lijkt maakbaar, beheersbaar en … commercialiseerbaar.

ARVE Error: no id set

Na de kookboeken behoort de sectie ‘geluksboeken’ tot het beter verkopende genre. Niet alleen de boeken maar ook de tijdschriftenmarkt heeft begrepen dat er aan geluk te verdienen valt. Tijdschriften als ‘Happiness’ of ‘Genieten’ leren je in een handomdraai hoe gelukkig te zijn. De overtuiging dat geluk maakbaar is en dat je het zelf in de hand hebt, is het credo van meerdere geluksprofeten. Aansporingen als “grijp”, “pluk” of “maak je geluk “, “geluk in vier, vijf of zeven stappen (maar zelden meer dan 10)” dragen een onderhuidse moralisering in zich. Ze wijzen het individu op zijn ‘plicht’ gelukkig te zijn. De drang naar geluk in de hedendaagse maatschappij neigt naar een dwang: ‘Don’t worry, be happy!’

Tegelijkertijd staat deze evolutie in scherp contrast met de schrijnende zelfmoordcijfers of de opmars van depressie, ‘volksziekte nr 1’. Geluk (en het gebrek eraan) valt ook vanuit medisch perspectief te benaderen. Als geluk maakbaar is, zo is dan de gedachte, dan is het een efficiënt medicijn tegen psychische problemen.

Over de maatschappelijke verantwoordelijkheid inzake welzijn en geluk worden van oudsher debatten gevoerd gaande van utilitaristische tot liberalistische strekking. Geluk is immers niet alleen een persoonlijk verlangen, het is eveneens een maatschappelijke en beleidskwestie. Politieke keuzes ter bevordering van het zogenaamde Bruto Nationaal Geluk worden gelegitimeerd op basis van wetenschappelijke inzichten, verworven uit de zogenaamde ‘science of happiness’, een tak binnen de positivistische psychologie.

Deze tendens waarin de drang naar geluk een dwang lijkt te worden roept – gelukkig? -ook kritische vragen op: Wat betekent dat, ‘gelukkig zijn’? Is geluk een emotie, een gemoedstoestand, een doel of een lot, of zoals sommigen beweren, een economisch gegeven? Moet geluk individueel of maatschappelijk nagestreefd worden en zo ja, wiens verantwoordelijkheid is dat dan? En bovenal: vanwaar die plotse immense interesse naar geluk?

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>